أبو الحسن الشعراني
35
پژوهش هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسير مجمع البيان، روح الجنان و منهج الصادقين (فارسى)
نبوّت آنها و ردّ ملاحده است نيز بسيار است و از آن جمله ، اخبار به آمدن پيغمبر ما صلّى اللّه عليه و آله و علائم او . « 1 » الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ . « 2 » مؤلف : كسانى كه به براهين واضحه و دلائل ساطعه تصديق مىكنند و مىگروند به آنچه از ايشان غايب است و مشاهدهء ايشان نيست ، كه آن حقّ تعالى است و فرشتگان و جميع پيغمبران و احوال قيامت و بهشت و دوزخ و معاد جسمانى و غير آن . و اولى حمل غيب است بر همهء مغيّبات . علّامه شعرانى : بايد دانست كه تفسير گاهى راجع به بيان مفهوم است ، مانند تفسير تقوا و هدايت كه گذشت . و گاه راجع به مصداق است با معلوم بودن مفهوم . و بعضى مفسّران اين قسم را تأويل مىنمايند و تفسير غيب در اينجا تفسير مفهومى است . و آنچه بعد از اين گويد كه مراد از غيب غيبت حضرت حجّت ( عج ) يا امور ديگر است ، تفسير مصداقى است كه اجتماع آنان نيز ممكن است . « 3 » مؤلف : به اجماع علماى اماميّه ، ايمان عبارت است از تصديق بما جاء به النبّي به جنان و اقرار به لسان ؛ زيرا كه حقّ تعالى ذمّ اثبات استيقان نفسى نموده كه آن تصديق قلبى است بدون اقرار به لسان ، حيث قال : وَ جَحَدُوا بِها وَ اسْتَيْقَنَتْها أَنْفُسُهُمْ . « 4 » علّامه شعرانى : مىتوان گفت : ذمّ اعمّ از كفر است ، چون مذمّت فسّاق نيز مىتوان كرد و ديگر آنكه ذمّ انكار است نه ذمّ سكوت . پس اگر كسى قلبا ايمان آورد و به زبان نياورد و انكار نيز نكند ، از اين آيه ذمّ او معلوم نمىشود . و بهتر همان تمسّك به اجماع است ؛ زيرا كه از هيچ عالم شيعى در هيچ عصر نقل نكردهاند كه فاسق كافر شود
--> ( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 67 . ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيهء 3 . ( 3 ) . منهج الصادقين ، ج 1 ، ص 70 و 73 . ( 4 ) . نمل ( 27 ) آيهء 14 .